Waarom komen op golfbaan zoveel verschillende soorten planten voor?
Op het terrein van de golfbaan komen niet alleen veel verschillende soorten vogels voor, maar ook zeer veel verschillende soorten planten. Hierbij zijn de nodige planten die op de zogenaamde rode lijst staan. Op deze rode lijst staan inheemse wilde planten die sterk achteruit gaan en zelfs uitsterven. Om hier een halt aan toe te roepen is onder meer een rode lijst voor planten opgesteld.
Om meer te weten te komen, hebben we ons oor te luisteren gelegd bij Leni van Hal en Anton Sijbers, de plantendeskundigen van het IVN Bakel en zij gaven ons de volgende uitleg.
Het aantal soorten planten (en dieren) dat in een gebied voorkomt, hangt van meerdere factoren af. Bij de aanleg van de golfbaan is veel grond verplaatst en zijn er vele micromilieus ontstaan. In de bodem waren nog zaden aanwezig van veel soorten planten die nu de kans kregen om te ontkiemen. Zo konden er verschillende pioniersvegetaties ontstaan. Bovendien werd van elders strooisel aangevoerd om natuurlijke processen te versnellen.De planten in een pioniervegetatie veranderen het milieu waarin ze voorkomen. Andere planten krijgen daardoor kansen zich te ontwikkelen. Bovendien zijn er op de golfbaan verschillende plantensoorten aangeplant. Een gebied als de golfbaan kan dan ook makkelijk rond de 400 soorten planten herbergen. Dat er zoveel bijzondere soorten voorkomen komt mede doordat in Nederland vele soorten op de rode lijst staan. Het aantal soorten die Lenie en Anton afgelopen jaar hebben gevonden, zijn ongeveer 350 soorten, dit is inclusief de grassen, de struiken en planten, echter zonder de 13 soorten Mossen en de 11 soorten Korstmossen. Van deze ruim 350 soorten planten staan er ongeveer 40 op de rode lijst of zijn redelijk of echt zeldzaam of gewoon zeldzamer.

Mini-serie over verschillende planten
In een mini-serie willen we een aantal planten die voorkomen in het gebied van de golfbaan de revue laten passeren. Het zal duidelijk zijn dat Lenie van Hal en Anton Sijbers de deskundigen zijn die ons van informatie hebben voorzien. De eerste is deze serie is het kleine warkruid.

Het Klein warkruid groeiend tussen de Struikheide

Het warkruid is een ongelooflijke luiaard
De Latijnse naam van klein Warkruid is Cuscuta epithymum en de bijnaam van deze plant is Duivelsnaaigaren en dat belooft natuurlijk niet veel goeds.
Met haar rosé bloemen lijkt het een lieflijke plant. Je kunt al vermoeden dat er iets meer aan de hand is dan lieflijk, als je zoveel van die dunne rode draden ziet, bundels rood draad wat door en om de heide is gesponnen. Het Warkruid is een ongelooflijke luiaard. De plant leeft van andermans voedsel. Het is een parasiet die een andere plant gebruikt om te groeien en om aan voedsel te komen. Klein warkruid leeft vooral op Struikheide, maar kan ook op Gaspeldoorn en Geel walstro groeien. Op de golfbaan hebben we deze plant nog alleen op Struikheide gezien. De plant groeit vooral op nog jonge heide. Geel walstro vonden we nog niet op de golfbaan.
Voor de groei van de eerste worteltjes verzet de plant zelf wat werk. Het zaad van Warkruid heeft om te ontkiemen wel wat bladgroenkorrels en kan door middel van de fotosynthese zelf wat voedsel maken. Het zaad ontkiemt en daaruit groeien dan enkele worteltjes. Dat is al het werk wat de plant zelf doet. Als de wortels in de vaatbundels van de gastheer zijn gegroeid dan is er geen fotosynthese meer nodig en leeft het Warkruid van die andere plant, in ons geval gebruikt ze de Struikheide. De plant krijgt daarna haar rode kleur.
De stengels van Klein warkruid vertakken zich sterk en kunnen behoorlijke lengtes bereiken. De rode draden winden zich als wortels aan en om de heideplanten. Het wordt een warboel van rode stengels en draden.

Bloemen rosé van kleur
De bloemen van Klein warkruid zijn rosé van kleur en groeien in dichte bundels. (zie foto) De bloem heeft twee stampers, de meeldraden en stampers steken buiten de kroonbladeren uit en zijn dus langer dan de kroonbladeren. De zaden blijven jaren kiemkrachtig.

De bloemen van het Klein warkruid

Waar op de golfbaan komt Klein warkruid voor?
Op grote delen van de golfbaan vonden we het Klein warkruid. Er zijn gedeelten waar warkruid groeit in een cirkel van wel een meter tot anderhalve meter doorsnee. Daar is dan duidelijk te zien dat het een parasiet is. In zo’n cirkel is de heide kleiner en lager. De heide gaat er niet aan dood maar blijft alleen wat lager. Het afgelopen jaar in 2017 vonden we wel op meerder plaatsen het Warkruid, echter minder massaal dan het jaar ervoor.

Waarom bijnaam Duivelsnaaigaren?
Waarom de plant de bijnaam Duivelsnaaigaren heeft? Heel veel rode en dunne draadjes die ook weer vertakt zijn zien eruit als een warboel en een kluwen rood garen wat door elkaar gesponnen is. Het duivelse is misschien wel het parasiteren op een andere plant.
De plant behoort tot de Windefamilie en staat op de Nederlandse rode lijst van planten als vrij zeldzaam, kwetsbaar en is sterk achteruitgegaan. Het is een bijzondere en wonderlijke plant.
De achteruitgang van deze plant komt mede doordat er minder heidevelden zijn. Op de noordoever van de Bakelse plassen is nog wel Struikheide doch we hebben het klein warkruid daar niet gezien. In het geslacht Warkruid zijn 6 soorten vermeld in de Heukels.

Een kleine anekdote
Enkele jaren geleden gingen met het IVN en ons plantengroepje ergens naar een natuurgebiedje waar warkruid groeide. Dat vonden wij allen zeer bijzonder. We reden met enkele auto’s richting Uden en Nistelrode. Na wat landweggetjes kwamen we bij het natuurgebiedje. Inderdaad vonden we wat warkruid, de rode draadjes ook daar tussen de Struikheide. Het was toen heel speciaal. Nu vinden we gewoon hier in Bakel op de golfbaan dicht bij huis prachtige plakkaten met Klein warkruid.. Het was mooi om dit te vinden.
Wij hopen dat U als golfer ook eens oog in oog komt met deze plant, misschien tijdens een zoektocht naar een uit koers geraakte bal. De plant groeit en bloeit in juni, juli, augustus en september.
Wij hopen komende jaar deze plant ook weer te vinden. Het was een super mooie ontdekking.

Hartelijke groet namens het IVN Bakel Milheeze en De Rips,
Anton Sijbers en Lenie van Hal